Kees Klomp

Ik heb gisteren het internationale nieuws goed in de gaten gehouden, maar heb dit zéér urgente nieuwsfeit nergens voorbij zien komen…

Dus u hoort dit zéér ongemakkelijke nieuws vandaag zeer waarschijnlijk voor het eerst van mij: we hebben gisteren wéér een planetaire grens overschreden. Water is de 6e Planetary Boundary die we hebben gepasseerd.

Voor wie onbekend is met de planetaire grenzen die zijn ontwikkeld door de gerenommeerde wetenschapper Johan Rockström en zijn collega’s van het Potsdam Instituut; ze vertegenwoordigen de ecologische grenswaarden waarbinnen wij als mensheid veilig kunnen voortbestaan. We leven nu dus in 6 van de 9 gevallen officieel in een levensvernietigende modus. We zijn nu dus officieel op 6 van de 9 mogelijke manieren ons levensbestaan - ons planetaire thuis - aan het vernietigen. We verkeren in ondertussen 6 van de 9 gevallen officieel in grote ecologische nood!

Maar laten we dit extreem verontrustende nieuwsfeit vooral niet aan de grote - media - klok hangen… Don’t Look Up…

Gisteren werd ik door Koen Eising gewezen op een artikel van sociologe Marguerite van den Berg in het FD. Ik ben meteen op het fietsje gestapt om de krant te kopen, en Koen had inderdaad geen woord teveel gezegd: dit is een zeer belangwekkend stuk!

Van den Berg constateert - mijns inziens volledig terecht - dat het denken in stijlfiguren als ‘de kloof, de marge of de kwetsbaren’ onderdeel zijn van het probleem: ‘Deze stijlfiguren hebben één ding gemeen: ze stellen een wereld voor waarin er mensen zijn die veilig zijn… Dit is een misvatting. Als we kwetsbaarheid serieus willen nemen moeten we voorbij de metafoor denken en werkelijk begrijpen dat niemand veilig is’.

Ik heb de existentiële crisis waarin we verkeren nog nooit zo helder beschreven gezien. De échte crisis is niet klimaatverandering of de ineenstorting van biodiversiteit, noch is de échte crisis de gestaag groeiende welvaartsongelijkheid of de politieke polarisatie; het gaat véél dieper. De échte crisis is een geïnternaliseerd kapitalistisch wereldbeeld en mensbeeld waarin individualisme, materialisme, eigenbelang, egocentrisme, rationele marktlogica en competitie centraal staan. We zijn de vleesgeworden economische karikatuur Homo Economicus. Het heeft ons mens-zijn ernstig uitgeput; want mensen zijn óók mutualistisch, immaterialistisch, altruïstisch, emotioneel en coöperatief. We zijn óók Homo Florens.

De Homo Florens in ons heeft/krijgt niet of nauwelijks bestaansrecht. En daar gaan we - massaal - aan kapot. Het is dus geen toeval dat er momenteel zóveel mensen met mentale problemen kampen. We worden letterlijk ziek van een systeem dat ons mens-zijn amputeert.

Daarom is mijn Betekeniseconomie-transitiepleidooi ook om te beginnen met ons wereldbeeld en zelfbeeld. We moeten éérst ont-leren; we moeten ons éérst ont-doen van de kapitalistische hersenspoeling. De oplossing voor de existentiële crisis is niet in dit kapitalistische systeem besloten, maar daar voorbij. Een werkelijke transitie vereist een post-kapitalistische bril. Als we onszelf en anderen ánders kunnen zien, worden alle interventies die nodig zijn om de ecologische en sociale namelijk volstrekt logisch; terwijl ze tot die tijd als wezensvreemd worden ervaren.

Ik heb even wat essentiële passages onderstreept en bijgesloten. Moge het u duiding en richting geven naar uw eigen en elkaars Homo Florens. We zijn schitterende wezens die leven in een verkeerd systeem. En dat systeem hoeven we niet te bevechten, slechts oplossen IN onszelf 🙏

Ik weet niet hoe het u vergaat in deze bange en barre tijden, maar ik worstel regelmatig met mijn emoties. De opeenstapeling van ecologische en sociale crises maakt veel los in me.

Daar is op zich niks mis mee; het zou eerder ongezond zijn om géén woede, angst of verdriet te voelen als vader van 3 kinderen. Ik worstel dan ook niet zozeer met het erkennen en voelen van de emoties, maar met het kanaliseren ervan. Het lukt me niet altijd even goed om mijn emoties te beheersen. Ik constateer regelmatig dat mijn woede met me aan de haal gaat of dat mijn verdriet me overspoelt.

Alleen al daarom is De Fundamenten van Ramsey Nasr een klein meesterwerk. Ik heb zelden iemand zó de kunst zien beheersen van het kanaliserenvan - pijnlijke- emoties in - rake - bewoordingen. Vooral de woede druipt van de pagina’s af; wonderschone woede.

De aanbeveling ‘verplicht leesvoer’ schiet wat mij betreft eigenlijk nog tekort. Ik vind dit oprecht de beste duiding van de oorzaken en ontwikkelingen van de Betekeniseconomie die ik dit jaar heb gelezen. Meesterlijk 🙌

U heeft mij de afgelopen weken regelmatig berichten plaatsen over de boerencrisis, die eigenlijk een biodiversiteitscrisis is.

Alhoewel we nu nog volop in de doodsstrijd zitten van een deel van de boeren die de huidige intensieve, industriële veeteeltnorm niet kunnen of willen loslaten, moeten we vooruit kijken.

In tegenstelling tot de lege, loze beloften die door populistische politieke partijen worden gemaakt aan de bange, boze boeren, zal het Nederlandse voedselsysteem zichzelf opnieuw uit moeten vinden; zoals heel veel andere sectoren en systemen zich in de komende jaren opnieuw zullen moeten uitvinden. De ecologische Grenzen aan Groei die al in de jaren ‘70 werden voorspelt zijn - na decennialang te zijn ontkend of miskend - nu niet alleen bereikt, maar ruimschoots overschreden. Er is geen weg terug!

Het goede nieuws is dat het andere voedselsysteem ook al decennialang heeft kunnen groeien en bloeien. Er zijn gelukkig al jaren boeren die de miljardenjaren oude natuurlijke principes en patronen wél serieus hebben genomen, en zich niet hebben laten verleiden tot de tegen-natuurlijke norm van het intensieve, industriële voedselsysteem. Deze boeren hebben methoden en technieken gecreëerd die wél natuurinclusief en levensversterkend zijn in de niches van het bestaande intensieve, industriële systeem wat het leven op aarde vermorzeld.

Een prachtig voorbeeld van toekomstbestendige landbouw en veeteelt is Lenteland. En deze prachtige film van Rik van der Linden vertelt het verhaal in een super helder constructief narratief. Wat kán de sector schitterend zijn!

Ik raad het iedereen aan er dit weekend even rustig naar te kijken; vooral de boze, bange boeren. Jullie richten je woede op de verkeerden. Gebruik je woede om je te bevrijden uit de kluwen van het agrarische grootkapitaal. Jullie zijn een verdienmodel. Alle macht is in jullie handen; mits je die gezond gebruikt! Wees niet bang en vind jezelf opnieuw uit. Wordt een regeneratieve en natuurinclusieve boer! Nederland zit met smacht op jullie te wachten ❤️

Heeft u vannacht éindelijk ook weer eens goed geslapen?

U heeft het geweldige nieuws gisteren ongetwijfeld gehoord. Het werd immers op alle mediakanalen breed uitgemeten; we blijken toch niet in recessie te zitten. De Nederlandse economie groeit gewoon gestaag verder

Hoera!!!

Hebben we al die tijd voor niks lopen vrezen en/of somberen…

Ik hoop dat u mij mijn cynisme vergeeft, maar ik vind het werkelijk ongelofelijk dat we dit soort economische groei-propaganda kwakkeloos tolereren. Dit zijn uitspraken van de hoofdeconoom van het Centraal Bureau voor de Statistiek; waarschijnlijk de belangrijkste econoom van Nederland. En deze prominente en invloedrijke econoom doet niet eens zijn best om objectief te klinken. Dit zijn extreem normatieve woorden.

We zitten middenin een zich verergerende en verdiepende maatschappelijke polycrisis, met een hoofdrol voor een ecologische destructie. We weten ondertussen wetenschappelijk keihard dat deze door economische groei wordt veroorzaakt. Maar dat is voor de economische beleidsmakers in dit land - blijkbaar - allemaal van ondergeschikt belang. De economie moet en zal eerst en vooral verder groeien.

Nederland is al een steenrijk land, en dat het welzijn al sinds de jaren ‘60 van de vorige eeuw niet meer toeneemt ten opzichte van de welvaart, maakt deze econoom blijkbaar niet uit. En ook dat er, ondanks ons gigantisch grote BBP, steeds meer mensen gebukt gaan onder (energie)armoede - wat overduidelijk een welvaartsdistributieprobleem is, is voor deze econoom blijkbaar op te lossen met nóg meer BBP. Het is blind vertrouwen in trickle down, waarvan we ondertussen óók weten dat het een zorgvuldig gecreëerde en gecultiveerde illusie is!

Deze economische groei-devotie doet wat mij betreft niet onder voor wat we in religie zien. Voor de economische beleidsmakers is de economie een god die met groei gediend dient te worden.

Beschamend!